Systeemdenken is een benadering waarbij een (deel van een) organisatie of een project beschouwd worden in termen van een systeem van variabelen die invloed uitoefenen op elkaar. De focus ligt op hoe de delen onderling samenhangen in plaats van lineaire oorzaak-gevolg relaties. Het gaat hierbij om dynamiek en verandering, waarbij feedback een essentiële rol speelt.
Systeemdenken is een middel om mentale modellen van verschillende betrokkenen expliciet te maken en om niet voor de hand liggende effecten en zelfversterkende, destructieve lussen te zien.
Het artikel Bob the project manager thinks about systems (PDF, 36k) van Pascal Van Cauwenberghe geeft een inleiding. Een andere, uitgebreide inleiding is What is systems thinking?.
Voorbeelden van vragen die je met behulp van systeemdenken kunt onderzoeken zijn:
- Waarom is het zo moeilijk om grondig unittests te schrijven, ook al weet je dat het op de lange termijn allerlei voordelen heeft?
- Waarom laten sommige managers ontwikkelaars overwerken ondanks dat het bekend is dat overwerk een sterk negatief effect heeft op zowel kwaliteit als produktiviteit?
- Je klant lijkt moeite te hebben met het zien van voortgang van een project en heeft het gevoel dat hij weinig invloed kan uitoefenen. Hoe kan je die klant beter bij het project betrekken?
- Het toevoegen van mensen aan een project kan zowel positief als negatief uitpakken. Wat is de onderliggende dynamiek en hoe kan je die gebruiken om de snelheid van een softwareontwikkelproject effectief te verhogen?
- Het streven naar hoge "interne" softwarekwaliteit wordt vaak gezien als iets dat tijd kost en niet echt iets oplevert. Wat zijn de effecten van die interne kwaliteit op de algehele stabiliteit van een softwareontwikkelproject?
Ik verzorg workshops en trainingen op het gebied van systeemdenken via mijn bedrijf Piecemeal Growth.
Links
- SystemsThinking.net
- Systems Thinking Workshop bij de XP2004 conferentie
- OT 2003 Workshops - Systems Thinking For Coaches en Change architecting
- Overzicht van interventiepunten - Places to Intervene in a System
- Dancing with Systems
- Een interview met Chris Argyris (PDF) in strategy+business Magazine
- Susan M. Heathfield, Make Learning Matter: Become a Learning Organization
- Society for Organizational Learning / SoL Netherlands
- Dale Emery, Managing Yourself Through Change
Literatuur
- Gerald M. Weinberg, Quality Software Management volume 1: Systems Thinking, Dorset House 1992
- Peter M. Senge, The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization, Currency/Doubleday 1992
- Chris Argyris, Donald A. Schön, Organizational Learning II: Theory, Method, and Practice, Addison-Wesley 1995
- Arie de Geus, The Living Company, Longview 1997
- Kees van der Heijden, Scenarios: The Art of Strategic Conversation, John Wiley & Sons 1996
- Linda Booth Sweeney, Dennis Meadows, The Systems Thinking Playbook, Inst. for Policy & Social Science 2001